Toranová Eva – Zlatníctvo na Slovensku

Trzecie, po "Sztuce tureckiej" i "Sztuce perskiej", bogato ilustrowane dzieło, dopełniające i zamykające badania Autora nad sztuką islamu, tym razem poświęcone sztuce mauretańskiej, jej korzeniom i rozprzestrzenianiu się w Europie. Oglądamy wraz z Autorem zarówno monumentalne architektoniczne osiągnięcia tej sztuki (Mezquita w Kordobie, Alhambra w Grenadzie, Aldżaferija w Saragossie), jak i zachwycające wytwory rzemiosła artystycznego i militaria. Autor zastanawia się też nad losami sztuki mauretańskiej, odnajdując jej wątki w polskiej literaturze, muzealnictwie i architekturze.

Obszerna książka poświęcona jest sztuce śląskiej jesieni średniowiecza powstałej w kręgu oddziaływania książąt, głównie z rodu Piastów, ale także innych dynastii wpisanych w ówczesne dzieje Śląska: Przemyślidów, Podiebradowiczów, Wettynów, Hohenzollernów i Jagiellonów. Omówiono tu wpływ władców na kształt miast, a także książęce zamki, budowle sakralne, dzieła malarstwa i rzeźby wypełniające wnętrza tych budowli oraz pieczęcie i numizmaty, wreszcie książęce kolekcje. W analizie treści dzieł uwypuklono wątki polityczno-prawne, tak ważne w dobie redefiniowania się Śląska jako kraju świadomego już wówczas swojej spoistości i odrębności. Tę treść przekazują dzieła często wybitne, rozsiane na obszarze Śląska od Świebodzina po Wadowice, jak też niekiedy poza nim, czasem z dala od Europy. W ramach podjętej rekonstrukcji śląskiej rzeczywistości kulturowej doby Husa i Lutra udało się chyba obalić stereotyp czasów upadku, regresu, schyłku, albowiem towarzyszyły im narodziny, wzrost oraz rozkwit i wydaje się, że dziedzictwo artystyczne tamtych lat dowodzi tego lepiej, niż teksty dokumentów. W tym też chyba tkwi siła sztuki, co niniejsza książka być może zdołała choć w części ukazać. Publikacja uhonorowana Nagrodą im. Adama Hejmowskiego.